การส่องกล้องลำไส้ใหญ่เจ็บไหม?
# ส่องกล้องลำไส้ใหญ่เจ็บไหม?
“ส่องกล้องลำไส้ใหญ่เจ็บไหม?” เป็นหนึ่งในคำถามที่คนไข้กังวลมากที่สุดก่อนเข้ารับการตรวจ หลายคนกลัวว่าจะปวดท้องอย่างรุนแรง หรือรู้สึกไม่สบายระหว่างที่แพทย์สอดกล้องเข้าไปในลำไส้ใหญ่ จนบางคนเลือกที่จะเลื่อนการตรวจออกไป ความจริงคือ การส่องกล้องลำไส้ใหญ่ไม่เจ็บอย่างที่คิด โดยปกติจะมีการฉีดยานอนหลับเพื่อลดอาการปวด แต่ทั้งนี้เทคนิคและความชำนาญของแพทย์ผู้ส่องกล้องก็มีส่วนสำคัญอย่างมาก
# ทำไมการส่องกล้องลำไส้ใหญ่จึงทำให้เจ็บ?
กล้องส่องลำไส้ใหญ่ (Colonoscope) เป็นอุปกรณ์ที่มีความยืดหยุ่น สามารถโค้งงอไปตามทางเดินของลำไส้ใหญ่ได้ อย่างไรก็ตาม ลำไส้ใหญ่ของแต่ละคนมีรูปร่างและความยาวแตกต่างกัน สาเหตุสำคัญที่ทำให้เกิดอาการปวดระหว่างการตรวจ ได้แก่
Loop formation: กล้องอาจโค้งงอหรือขดตัวอยู่ภายในลำไส้ เมื่อพยายามดันกล้องไปข้างหน้า อาจเกิดแรงดึงรั้งลำไส้และเยื่อแขวนลำไส้ ทำให้ผู้ป่วยรู้สึกปวดท้อง
การขยายตัวของลำไส้: การเป่าลมเพื่อให้ลำไส้ขยายตัวมากเกินไปอาจทำให้รู้สึกแน่นท้องหรือปวดบิดได้
# เทคนิคของแพทย์ช่วยลดความเจ็บได้อย่างไร?
แพทย์ที่มีประสบการณ์จะมีเทคนิคที่ลดการเกิด loop formation และไม่เป่าลมจนลำไส้ขยายตัวเกินความจำเป็น ดังนี้
1. Loop Reduction
เมื่อพบว่ากล้องเริ่มขดตัวภายในลำไส้ แพทย์จะไม่พยายามดันกล้องต่อไปเรื่อย ๆ แต่จะใช้วิธีดึงกล้องกลับบางส่วนร่วมกับการปรับทิศทาง เพื่อคลาย Loop และลดแรงดึงรั้งลำไส้ นี่เป็นทักษะสำคัญที่ช่วยให้การเคลื่อนกล้องเป็นไปอย่างราบรื่นและลดความเจ็บปวดได้
2. Torque และ Tip Deflection
การควบคุมกล้องไม่ได้อาศัยการดันไปข้างหน้าเพียงอย่างเดียว แพทย์ต้องใช้การหมุนตัวกล้อง (Torque) ร่วมกับการควบคุมปลายกล้อง (Tip Deflection) เพื่อให้สามารถผ่านบริเวณที่โค้งงอได้อย่างแม่นยำ โดยไม่ต้องใช้แรงดันมากเกินไป
3. Water-assisted Colonoscopy
เป็นเทคนิคที่ใช้น้ำช่วยในการส่องกล้องแทนการเป่าลมในปริมาณมาก ช่วยลดการขยายตัวของลำไส้และอาจช่วยลดความไม่สบายระหว่างการตรวจได้ โดยมีเทคนิคย่อย เช่น Water Immersion และ Water Exchange
4. การปรับท่าผู้ป่วยและการกดหน้าท้อง
ในบางช่วงของการตรวจ แพทย์อาจเปลี่ยนท่าผู้ป่วยจากตะแคงซ้ายเป็นนอนหงายหรือตะแคงขวา รวมถึงใช้มือช่วยกดหน้าท้องในตำแหน่งที่เหมาะสม เพื่อควบคุมการเคลื่อนไหวของลำไส้และลดการเกิด Loop